Jólasíđa

Ađvenntan

Jólaandinn

Jólablóm

Jóladagarnir

Jóladagataliđ

Jólaeftirvćntingin

Jólaföndur

Jólagjafir

Jólagrín

Jólahefđir

Jólakerti

Jólakveđjur

Jólakötturinn og Grýla

Jólaljós

Jólamatur

Jólanetkrćkjur

Jólasagan

Jólaskraut

Jólasveinarnir

Jólasöngvar

Jólatréđ

Jólaundirbúningur

Jólaupphafiđ og trúin

Efnisyfirlit

Gestabókin

 

Jólakveđjur

Fyrsta jóla og nýárskortiđ í heiminum var gefiđ út í Englandi áriđ 1843, ţrem árum eftir ađ frímerkiđ var fundiđ upp. Fyrstu jólakortin komu á markađinn á Íslandi í kringum 1890 og voru ţau Dönsk eđa Ţýsk, en fyrstu Íslensku jóla- og nýárskortin voru gefin út nokkru eftir aldamótin.

Elsta íslenska  jólakveđja, sem fundist hefur, er í bréfi frá Brynjólfi Sveinssyni Skálholtsbiskupi 7. Janúar 1667 , en hann endar ţađ á ţessa leiđ: “Međ ósk  gleđilegra jóla, farsćllegs nýja árs, og allra góđra heillastunda í Vors Herra nafni Amen.”

Skömmu eftir stofnun útvarpsins 1930 eđa fyrir jólin 1932 var fariđ ađ lesa jólakveđjur í Íslenska Ríkisútvarpinu. Ţann siđ hafđi Danska útvarpiđ tekiđ upp fimm árum fyrr. Jólakveđjur íslenska útvarpsins fóru hinsvegar framm úr öllu ţví sem ţekktist í nágrannalöndunum og stendur enn föstum fótum í jólasiđum okkar Íslendinga.

 

Tenglar í jólatexta um jólakveđjur:

Hvít jól
Viđ óskum ţér góđra jóla

Jólakveđja til vina og ćttingja 2002

Fyrsta jólakortiđ varđ til fyrir algera slysni. Í desember áriđ 1843 áttađi Henry Cole, mikilsmetinn Lundúnabúi, sig á ađ hann hafđi gleymt ađ skrifa bréf međ jólakveđjum til vina og ćttingja. Honum hraus hugur viđ ţví ađ ţurfa ađ skrifa öll ţessi bréf á svona stuttum tíma og ţess vegna bađ hann vin sinn, listamanninn John Callot Horsley, ađ hanna fyrir sig kort međ stađlađri kveđju. Innan fárra daga var fyrsta jólakort sögunnar tilbúiđ. Ţađ var afar látlaust í útliti, međ mynd af fólki viđ gleđskap og alveg án trúarlegs ívafs. Kveđjan var einföld "Gleđileg jól og gćfuríkt nýtt ár". Horsley var einn af uppáhalds listamönnum Viktoríu drottningar og varđ hún yfir sig hrifin af kortinu. Ađ hennar áeggjan lagđi hann fyrir sig ađ gera fleiri kort og keypti drottningin hundruđ ţeirra til ađ senda fjölskyldu sinni og vinum.

Ţegar um 1850 voru margir listamenn sem unnu viđ ađ teikna jólakort en ţađ var ekki fyrr en eftir 1860 ađ fariđ var ađ fjöldaframleiđa ţau og jólakortaiđnađurinn blómstrađi. Vinsćlasti jólakortaframleiđandinn í Bretlandi var án vafa Raphael Tuck í London sem borgađi vel fyrir fallega hönnuđ jólakort. Frćgasti viđskiptavinur hans var frú Grover Cleveland, eiginkona bandaríska forsetans, sem lét hafa eftir sér: "Ţúsundir Bandaríkjamanna verđa stoltir viđtakendur ţessa fallegu korta frá forsetanum og konu hans".

Fyrstu bandarísku kortin voru gefin út af R.H.Pease í New York, en ţrátt fyrir ţađ er ţađ útgefandinn Louis Prang frá Boston sem fćr ţann heiđur ađ vera kallađur "fađir bandaríska jólakortsins". Louis Prang var innflytjandi frá Ţýskalandi 1850 og var frumkvöđull jólakortasamkeppna ţar sem vegleg verđlaun voru í bođi, allt ađ $1000, sem var afar rausnarlegt á ţeim tíma. Sýnir ţađ líka hve arđsöm ţessi iđngrein hefur veriđ. Úrvaliđ var einhćft í byrjun, og á međan siđurinn var ađ ţróast var myndvaliđ algerlega háđ tískusveiflum. Í dagblöđum í New York var sérstakur dálkur međ gagnrýni um nýjustu jólakortin. Ţau kort sem ţar fengu lofsamlega dóma voru jafnan söluhćst ţađ áriđ. Myndefniđ var vetrarmyndir, mistilteinn og kristsţyrnir.

Eftir 1850 fer Heilagur Nikulás ađ vera áberandi myndefni en jólatrén ruddu sér ekki rúms inn á jólakortin fyrr en á síđustu árum síđustu aldarinnar og blómiđ sem allir kannast viđ sem jólastjörnu kemur ekki til sögunnar á kortunum fyrr en á fyrstu árum 20. aldarinnar.

Heimild: Jólavefur Júlla

Tenglar:

Jólakveđjur

Sendu vefkort

Hannađu eigin jólakort

Jólakort ABC

Jólasíđa Systu