ATM - Andvana tækni og moðreykur
Háhraðanetið og nýtt ATM-net Landssímans henta alls ekki hátæknifyrirtækjum á landsbyggðinni og eru sóun á bandvídd, segir Björn Davíðsson, sem svarar hér Ólafi Þ. Stephensen.
Þann 31. mars sl. sér sk. forstöðumaður upplýsinga- og kynningarmála hjá Landssíma Íslands (LÍ), Ólafur Stephensen ástæðu til að gagnrýna stutta grein eftir Árna Gunnarsson um mismunun fyrirtækja úti á landi hvað varðar gagnaflutninga. Mér er málið skylt og vil ég hér svara Ólafi.
Ólafur byrjar á því að greina frá því að breytingar á verði leigulína séu væntanlegar og er það gleðiefni. Það eru nefnilega nokkur ár síðan bent var á hvað gjaldskrá fyrir leigulínur er ósanngjörn og raunar hreint og klárt okur sem engin rök standa undir. Það er t.d. dýrara fyrir okkur að leigja fasta línu suður, heldur en að hafa nokkrar ISDN-rásir opnar viðstöðulaust allann sólarhringinn flytjandi sömu umferð! Ítrekað er gefið í skyn af hálfu LÍ að það sé Póst- og fjarskiptastofnun (PF) að kenna að gjaldskráin er ekki tilbúin. Hið rétta er að þegar LÍ skilaði loks af sér gjaldskrártillögum til PF, þá vantaði töluvert á að fullnægjandi upplýsingar um kostnaðargreiningu lægju fyrir, því eins og Ólafur bendir á, þá skal þessi gjaldtaka taka mið af kostnaði, skv. reglum EES. Svo ekki sé meira sagt, tók afar langan tíma fyrir LÍ að útvega þessi gögn og er PF nú að meta þau á meðan LÍ treður á áðurnefndum EES-reglum og hagnast um tæpar 6 milljónir króna á dag!
Háhraðanetsþjóðbrautin úr sér gengin og holótt
Það hefur jafnan verið reglan hjá LÍ, þegar fyrirtækið er gagnrýnt, að slá um sig með ýmis konar moðreyk, og helsti heilaþvotturinn, þegar rætt er um gagnaflutninga út á land, er að benda á háhraðanet LÍ (HHN) og nú síðast er sk. ATM-net kynnt til sögunnar raunar ásamt ,,Frame Relay" sem allsherjarlausn.
Eins og fram kemur hjá Ólafi á HHN fátt sameiginlegt með leigulínum. Háhraðanetið er virðisaukandi starfsemi sem rekin er á leigulínum LÍ, á sama hátt og Internetþjónustur. Munurinn á þeirri umferð sem Internetþjónustur flytja og HHN er hins vegar sá að netþjónustur flytja aðeins einn samskiptastaðal, en HHN flytur marga, sk. fjölstaðlasamskipti. Það sama gildir um ATM sem einnig er virðisaukandi starfsemi í fjölstaðlasamskiptum. Þannig meinar LÍ okkur að reka virðisaukandi fjarskiptaþjónustu í samkeppni við LÍ án þess að kaupa fyrst hliðstæða virðisaukandi þjónustu sem LÍ rekur á eigin grunnneti!
Vegna þessa eðlismunar, krefst rekstur HHN, ekki bara nægjanlegra víðra leigulína (bandbreiddar), heldur einnig öflugra leiðstjóra, sem geta endurreiknað netumferð sem beint er á þúsundir móttakenda með mismunandi samskiptaaðferðum. Þetta er einmitt akkilesarhæll HHN - Vegna þess að netumferð okkar er keyrð ofan á annarri netumferð, er viðbragðstími oft verulega síðri en ef línurnar eru notaðar beint. Oft kemur þetta fram í því að netumferð hreinlega týnist í meðförum LÍ og þar með þarf að endursenda hana með tilheyrandi sóun á tiltækri bandvídd.
Rekstraröryggi HHN er einnig nokkuð áfátt. Sem dæmi tók nýlega yfir 4 klst. að lagfæra villur í uppsetningu hjá LÍ og á meðan var ekkert samband að fá til Intís fyrir þá sem tengjast þangað um HHN. Á meðan svo er þá dynja skammir á okkur fyrir lélega þjónustu, skammir sem ég vísa nú áfram til föðurhúsanna. Nú um páskahelgina varð Snerpa t.d. fyrir rekstrartruflunum af völdum netumferðar til netþjónustu á Sauðárkrók þar sem þurfti að kalla út mann sérstaklega og er þá bara lítið dæmi aukaverkana nefnt. Fari rafmagn af hér fyrir vestan, þarf að gera sérstakar ráðstafanir, þar sem netsamband HHN bilar ávallt við rafmagstruflanir. Þannig er ekki rétt að ,,tenging um háhraðanetið er ekki síðri að gæðum en tenging með leigulínu".
Háhraðanet LÍ er barn síns tíma sem var stofnað til að sinna þörfum opinberra stofnana, og er klárt mál að þessi sk. þjóðbraut er úr sér gengin og holótt. Þessu hefur LÍ reyndar gert sér grein fyrir og nú er svarið ATM-net. ATM er skammstöfun fyrir enska heiti kerfisins ,,Asyncronous Transfer Mode" eða í lauslegri þýðingu ,,ósamhæfður flutningsmáti". Undanfarið hefur LÍ rekið nokkurn áróður fyrir því að þessi tækni væri byltingarkennd og svaraði þörfum allra hvað varðar gagnaflutning. Þetta er ekki rétt.
Þá er samlíking Árna um leigulínur og þjóðvegi einmitt mjög góð fyrir utan að gjald er tekið af leigulínunum. Um ljósleiðarann gildir hinsvegar að um þann þjóðveg skal enginn ferðast nema í landssímastrætó. Þurfi önnur farartæki að fara sömu leið skulu þau einnig flutt með landssímastrætó nema þau greiði ofurtolla. Beina leigulínan er hinsvegar eins og hraðferðarstrætó á meðan HHN-strætóar stoppa á öllum biðstöðvum þar sem afar dýr búnaður setur nýja farþega í vagninn!
ATM ókostir
Ókostir ATM-netsins eru að mörgu leyti þeir sömu og HHN en við fáum þó nokkra í ábót. ATM-netið er hannað af símafélögum fyrir símafélög til þess að flytja á bandbreiðum línum margs konar netumferð, tal og jafnvel sjónvarpsmerki, ef því er að skipta. Á undanförnum misserum hafa hinsvegar komið fram vísbendingar um að ATM sé að ýmsu leyti andvana fædd tækni og verulega síðri kostur en t.d. sk. ,,Gigabit Ethernet" en það mun ég ræða við betra tækifæri. Áherslan sem LÍ leggur á samnýtingu endurspeglast þó mjög vel. Snerpa á Ísafirði samnýtir tengingu sína til Intís, fyrir alla notendur sem hér eru tengdir á alveg sama hátt og netþjónustur í Reykjavík samnýta sína tengingu og slík samnýting er sjálfsögð þar sem einungis er um eina flutningsaðferð (IP-flutning) er að ræða.
Hinsvegar er tenging Snerpu, ólíkt netþjónustum í Reykjavík, samnýtt enn á ný um HHN á hinum ýmsu flutningsaðferðum sem hrært er saman og skiptir þá ekki máli hvort verið er að tala um HHN eða ATM. Þessi fjölstaðlasamskipti og samnýting á samnýtingu valda mikilli sóun á tiltækri bandvídd og kalla á dýran búnað. Sem dæmi tekur netpakki sem ferðast frá Snerpu til Intís upp 30% meira rými og ferðast um a.m.k. þrefalt fleiri netstjóra, þar sem ATM fjölstaðlasamskipti eru notuð en ef hann væri sendur um beina línu!
Þá er einnig svo að ATM-tæknin er óheyrilega dýr í stofnkostnaði. Þó að eigi að heita að ATM-netið sé komið í notkun, hefur LÍ ekki enn birt gjaldskrá fyrir það enda etv. vandfengin reiknitækin sem geta fengið út réttar tölur þannig að ATM-netið standi undir sér.
Tækifærin eru ekki þau sömu
Hátæknifyrirtæki á landsbyggðinni eiga skv. ofansögðu því ekki hagkvæman kost til gagnaflutnings sem svarar þörfum þeirra. Þau eru í stuttu máli pínd til að taka þátt í gagnasamskiptatrekt Landssímans. Árna Gunnarssyni bendi ég á að réttar upplýsingar fást ekki hjá Ólafi og hans nótum, þar fær hann það sama og samgönguráðherra hefur greinilega fengið um árabil. Betra er að leita til þeirra sem eru ofurseldir þjónustu LÍ og hafa af því bitra reynslu.
Ísafirði 3. apríl 1999
Björn Davíðsson.