Um EES og Landssímann í ágúst 1999

Um EES-fjarskiptakafla og Landssímann
Landssíminn hefur ekki verið fær um allt frá árinu 1992, að uppfylla skilyrði EES um frjálsan aðgang að fjarskiptakerfinu.

19. ágúst 1999

Landssími Íslands hf. (LÍ) skal skv. ýmsum tilskipunum Evrópuráðsins í samræmi við EES-samninginn tryggja að aðgangur að leigulínum í fjarskiptakerfi LÍ sé frjáls, á jafnræðisgrundvelli og að taxtar fyrir notkun línanna sé í samræmi við kostnað að viðbættum hæfilegum hagnaði.

Í þessu sambandi er vert að geta þess í upphafi að tilskipanir þessar eru margar hverjar nokkurra ára gamlar, raunar allar tilkomnar fyrir þann tíma er LÍ var breytt úr ríkisstofnun í ríkishlutafélag. Í þeim eru gefnir tilteknir frestir til að taka upp framkvæmd þeirra, frestir sem eru allir útrunnir og sumir um allt að 7 ár eins og skilyrðið um rekstrarbókhaldskerfi sem enn skortir samþykki Póst- og fjarskiptastofnunar og verður ekki tilbúið fyrr en í fyrsta lagi á fyrri hluta ársins 2000 að mati forstöðumanns Póst- og fjarskiptastofnunar.

Hægt er að nálgast XI. viðauka EES-samningsins sem kveður á um fjarskipti í heild á vefsetri EES-samningsins á slóðinni hér. Hinsvegar er ætlunin með þessum pistli að fara yfir helstu atriði sem Landssímanum hefur ekki tekist að uppfylla í sambandi við frjálsan aðgang að fjarskiptanetinu. Í reglugerð samgönguráðuneytisins nr. 608/1996 sem sett er að kröfu EES-tilskipananna, er 6. greinin athyglisverðust. Þar segir (með brúnu letri, aths. mínar m. rauðu):

6. grein. Ákvörðun taxta.

Samgönguráðherra setur gjaldskrá fyrir leigulínur að fengnum tillögum Pósts og síma hf.
Þessi gjaldskrá hefur ekki breyst frá því reglugerðin kom út, raunar hefur hún aldrei lækkað þegar þetta er skrifað.

Taxtar fyrir leigulínur skulu taka mið af kostnaði og fara eftir hlutlægum viðmiðunum í samræmi við eftirfarandi reglur:

Taxtar fyrir leigulínur skulu vera óháðir því til hvers þær eru notaðar.
Í gjaldskrá LÍ (II.kafli) er verð á notendalínum mismunandi eftir því hvort um er að ræða tallínur, fjarstýringar eða gagnasendingar, allar úr sama koparnum.
Taxtar fyrir leigulínur skulu að jafnaði skiptast í: uppsetningargjald, afnotagjald, þ.e. fast leigugjald fyrir ákveðið tímabil.
Stofngjald fyrir notendalínur í gjaldskrá LÍ er áttfalt ársfjórðungsgjald. Ekki er erfitt að færa rök fyrir að ekkert samhengi getur verið á milli tveggja ára notkunar og kostnaðar við uppsetningu línu.
Þegar önnur skipting taxta er notuð skal hún vera auðskiljanleg og fara eftir hlutlægum viðmiðunum.
Taxtar fyrir leigulínur gilda um alla þjónustuþætti sem látnir eru í té milli nettengipunktanna þar sem notandinn hefur aðgang að línunni.

Heimilt er að veita afslátt frá töxtum samkvæmt þessari grein.
Magnafslættir (vegna vegalengda á langlínu) eru óþekktir hjá LÍ - raunar er km-gjald einungis brot af kostnaði - endagjöld eru óhæfilega há.

Tilskipanir ESS sem þessi reglugerð byggir m.a. á eru frá árunum 1990 og 1992. Ef gripið er niður í (nokkuð þungan) texta þeirra segir m.a. í tilskipun evrópuráðsins nr. 92/44/EBE - 5. júní 1992:

Úr 10. grein 1. mgr: Aðildarríkin skulu tryggja að taxtar fyrir leigulínur fylgi meginreglunum um kostnað og gegnsæi ...
Þetta ákvæði hefur aldrei verið uppfyllt.

10. grein 2. mgr: Aðildarríkin skulu tryggja að fjarskiptafyrirtæki þeirra móti og taki í notkun, eigi síðar en 31. desember 1993, rekstrarbókhaldskerfi sem hægt er að nota vegna framkvæmdar 1. mgr.
Þetta ákvæði er enn ekki komið til framkvæmda en gæti orðið fyrri hluta ársins 2000.

Í tilskipun evrópuráðsins nr. 90/387/EBE - 28. júní 1990 segir einnig:

II viðauki; liður 4: Meginreglur um taxta
Meginreglur um taxta verða að samræmast þeim meginreglum sem kveðið er á um í 1. mgr. 3. gr. Í þessum meginreglum er sérstaklega tekið fram að:

taxtar verða að byggjast á hlutlægum viðmiðunum og verða í grundvallaratriðum að vera í samræmi við tilkostnað, einum að því er varðar þjónustu og svæði þar sem tíðkast sérstök réttindi eða einkaréttur, sé ráð fyrir því gert að ákvörðun um raunverulegan taxta verði áfram á sviði landslaga en ekki háð skilyrðum um frjálsan aðgang að netum. Þegar þessir taxtar eru ákveðnir skal miða að því að skilgreina nothæfar meginreglur um taxta alls staðar iinnan bandalagsins, jafnframt því að tryggja öllum almenna þjónustu,
taxtar verða að vera auðskildir og birta verður þá á tilskilinn hátt,
til þess að notendur geti valið milli einstakra þjónustueininga þegar tæknin leyfir verða taxtar að vera nægilega aðgreindir í samræmi við samkeppnisreglur sáttmálans. Einkum skal viðbótarþáttum sem teknir eru upp til að veita sérstaka aukaþjónustu haldið aðskildum frá þeim þáttum og gagnaflutningum sem innifaldir eru,
óheimilt er að mismuna notendum í töxtum heldur skal tryggja jöfnuð.

Sjá einnig:

Lög um fjarskipti nr. 143/1996
Reglugerð frá 4. mars 1994 um aðgang að almennum fjarskiptanetum.
Framtíðarsýn ríkisstjórnar Íslands um upplýsingasamfélagið
Álit starfsgreinahóps Samtaka iðnaðarins um fjarskiptamál
Aðrar greinar eftir sama höfund.

Björn Davíðsson.

Hægt er að skoða gagnrýni á greinina hér.