Byggðastefna - Hugtak í útrýmingarhættu
- opið bréf til alþingis og ríkisstjórnar

Í nýlegum hugmyndum nefndar alþingis sem ætlað er að breyta kosningalögum í þá átt að draga úr (óæskilegu?) vægi landsbyggðar á alþingi er því slegið fram sem helstu rökum að jafna þurfi vægi atkvæða landsmanna í þágu réttlætisins. Allir nefndarmenn nema einn eru af höfuðborgarsvæðinu. Er það réttlát skipting og koma sjónarmið allra landsmanna þannig fram? Er einn framsóknarmaður sú rödd sem talin er nægja?

Ég segi nei! Nú er mér nóg boðið! Með ólíkindum er hvernig íbúar höfuðborgarsvæðisins hafa talið sjálfgefið að þeim sé rétt allt það sem af landsbyggðarfólki er tekið. Það þarf ekki mörg dæmi til að sýna í hvað stefnir. Hvað veldur fólksflótta af landsbyggðinni? Er ekki kominn tími til að þróuninni sé snúið við? Það þarf ekki að skipa í sérfræðinganefndir, staðsettar í Reykjavík til þess, heldur þarf einfaldlega að koma í veg fyrir að þjónusta hins opinbera úti á landi sé lögð niður og flytja stofnanir út á land þess í stað.

Helstu röksemdir landsbyggðarfólks fyrir ástæðum þess að fólk flytur úr dreifbýli er sú að fólk menntar sig í burt. Skildi einhver þetta? Það þýðir að áherslan sem lögð er á menntun, sem vissulega er af hinu góða, verður til þess að þegar ungt fólk utan af landi hefur lokið við skóla, fær það ekki vinnu við sitt hæfi þar og flyst því til höfuðborgarsvæðisins og um leið eykst einhæfnin úti á landi.

Er ekki kominn tími til að staldra við og velta fyrir sér hvar þjóðin væri stödd ef allir kysu að setjast að á suðvesturhorninu? Viljum við snúa þessarri þróun við? Ef svarið er já, þá skulum við einbeita okkur að því að koma á dreifðari stjórnsýslu um landið en nú er og síðan jafna atkvæðavægið á eftir.

Oft er minnst á að þegar horfir til breytinga skuli líta til nágrannalandana og skoða þróun þar. Hvað með t.d. Noreg, Færeyjar, Danmörku? Mér dettur satt að segja fyrst í hug að samgöngur á landi eru í miklu betra ástandi þar en hér! Einnig vekur athygli að erlendis er lögð á það áhersla að starfsemi ríkisstofnana sé dreifð um landið. Þar þætti t.d. beinlínis hlægilegt að staðsetja norsku strandgæsluna í Osló í stað þess að hún sé í Sortland og Haakonsvern.

Á meðan eru vegaáætlanir íslendinga aðhlátursefni og stofnanir eins og landhelgisgæsla, hafrannsóknastofnun, fiskistofa, húsnæðisstofnun, fasteignamat, veðurstofa, fangelsismálastofnun, þjóðminjasafn, biskupstofa, tryggingastofnun, útlendingaeftirlit og allar nefndir starfandi á vegum ríkisins með aðalstarfsaðstöðu sína í - Reykjavík!

Fáeinar stofnanir sem hvað mest skömm var að staðsetja á höfuðborgarsvæðinu, eins og skógrækt ríkisins og veiðistjóraembætti pluma sig þó úti á landi. Landmælingar og Byggðastofnun eru vonandi að bætast í hópinn.

Hvernig væri að hrista af sér skömmina og staðsetja nýjar stofnanir úti á landi? Hvernig væri t.d. að staðsetja íbúðalánasjóð á Siglufirði í stað loftskeytastöðvar Landsímans hf. sem áætlanir eru uppi um að leggja niður? Sem átti að taka við hlutverki loftskeytastöðvarinnar á Ísafirði sem lögð var niður fyrir skemmstu. Tókuð þið eftir ályktun bæjarráðs Siglufjarðar (og Ísfirðinga áður) þar sem fyrirhugaðri lokun var mótmælt? Er eðlilegt að 5-6 störf leggist af á Siglufirði, jafngildi 350 starfa í Reykjavík? Sem bjóðast þó áfram, gegn því að viðkomandi flytjist til Reykjavíkur? Gerið þið ykkur virkilega grein fyrir hvert stefnir?

Staðsetjum aðalstöðvar Landhelgisgæslu og Siglingastofnunar á Ísafirði. Á Ísafirði á ríkissjóður Norðurtangahúsið svokallaða sem henta myndi prýðilega. Á Ísafjarðarflugvelli á ríkissjóður myndarlegt flugskýli, þar er ágætis hafnaraðstaða og á Þingeyri er einnig flugbraut sem hentar prýðilega sem varabraut þar sem annað veðrasvæði er og einungis um 50 km á milli. Ísafjörður er einnig nálægt verðmætustu fiskimiðunum og gætu sparast töluverðir fjármunir í eftirliti varðskipa vegna þessa. Öflugt eftirlit og stuðningur við flugumferð fæst með radarstöð á Bolafjalli sem á sínum tíma var rætt um að gæti nýst til landhelgisgæslu og Ratstjárstofnun væri ekki væri úr vegi að flytja líka. Þarna er öflugur málmiðnaður og skipasmíðastöð og ljóst að öll sú þjónusta sem gæslan þarf á að halda er til staðar. Öll minnkun á flugumferð á Reykjavíkurflugvelli er víst einnig af hinu góða.